|
Untitled Document
Wybitne walory turystyczne Zamościa to: zachowany od czasu powstania układ urbanistyczny, regularny Rynek Wielki o wymiarach 100 x 100 metrów z ratuszem i tzw. Kamienicami Ormiańskimi (w mieście osiedliła się liczna wspólnota ormiańska), a także fragmenty umocnień obronnych wraz z pochodzącymi z okresu zaboru rosyjskiego nadszańcami.
Pierwszy "Pan na Zamościu" Jan Zamoyski zlecił zaprojektowanie miasta architektowi Bernardo Morando, który nawiązał do koncepcji antropomorficznych. Głową miał być pałac Zamoyskich, kręgosłupem ulica Grodzka, ramiona to ulice poprzeczne. Trzy rynki to organy wewnętrzne. Bastiony to ręce i nogi służące do obrony. Układ ten przetrwał do dzisiaj w stanie praktycznie nie zmienionym. To on stanowi główną atrakcję dla odwiedzających licznie Zamość urbanistów i architektów, jest dowodem jak starano się zrealizować koncepcję miasta idealnego.
Niestety, rosyjski zaborca w 1866 roku wysadził większość umocnień obronnych, które wcześniej poważnie rozbudował. Pozostał jedynie szaniec VII z fragmentem murów oraz dwa nadszańce, dające wyobrażenie o ówczesnych umocnieniach. W jednym z nadszańców władze rosyjskie utworzyły więzienie, w którym był więziony Walerian Łukasiński.
Synagoga ta została wybudowana w 1620 roku. W drugiej połowie XVII wieku dobudowano dwa parterowe babińce. W XVIII wieku dodano przedsionek łączący synagogę z domem kahalnym. Podczas II wojny światowej Niemcy zdewastowali synagogę, urządzając w jej wnętrzu warsztaty stolarskie. W latach 60. XX wieku przeprowadzono prace remontowe, które ukończono w 1967 roku przeznaczając budynek pod bibliotekę. W trakcie remontu odbudowano zniszczony przez Niemców babiniec północny oraz dokonano rekonstrukcji attyki, którą rozebrano jeszcze w XVIII wieku. Obecnie, po przeniesieniu biblioteki publicznej do nowego budynku, działa tu muzeum, które w przyszłości ma zostać przekształcone w Muzeum Żydów Zamościa i Zamojszczyzny.
Poza Starym Miastem nie ma już zbyt wielu obiektów zabytkowych, okazalszych od pozostałych, ale są to zwłaszcza budynki przy głównych ulicach, z XIX i początku XX wieku, kiedy po likwidacji twierdzy miasto otrzymało możliwość rozwoju i rozbudowy na nowych terenach. Wśród nich szczególnie wyróżniają się m.in.:
gmach dawnej ubezpieczalni społecznej (obecnie przychodnia) z lat 30. XX wieku - ul. Partyzantów 5
gmach dawnego banku (obecnie Sąd Okręgowy) z lat 20. XX wieku - ul. Partyzantów 10
budynek dawnej łaźni miejskiej z 1928 r. (obecnie bank) - ul. Partyzantów 12
duży dom czynszowy z lat 30. XX wieku - ul. Partyzantów 21
klasycystyczny budynek dawnej poczty z 1835 r. (pierwszy murowany budynek w Nowej Osadzie, obecnie Kuratorium Oświaty) - ul. Lwowska 19 (Os. Słoneczny Stok)
niewielki budynek, tzw. "Belwederek", z 1904 r. - ul. Peowiaków 7
niewielka, willowo-pałacykowa zabudowa przy ul. G. Orlicz-Dreszera (Os. Partyzantów)
Charakterystyczną, zabudowę, z przełomu XIX i XX wieku, zwłaszcza drewnianą, można jeszcze zobaczyć przy pobliskich od Starego Miasta ulicach Osiedla Wiśniowa, gdzie stoją m.in. niewielkie budynki typowe dla przedmieść.
|